Op. Dr. Bekir Can Gümüşlü
Online
×
Alerjik rinit, burun mukozasının polen, ev tozu akarı, küf, hayvan tüyü gibi alerjenlere karşı aşırı yanıt vermesiyle ortaya çıkan yaygın bir hastalıktır. Halk arasında saman nezlesi ya da burun alerjisi olarak da bilinir.
En sık görülen alerji belirtileri şunlardır:
Bazı hastalarda bu şikâyetler hafif seyrederken, bazı kişilerde günlük yaşamı, uyku düzenini ve iş performansını etkileyebilecek kadar belirgin olabilir.
Evet. Türkiye genelinde yapılan geniş katılımlı bir araştırmada 9.017 kişi değerlendirilmiş ve alerjik rinit sıklığının son 10 yılda ülkenin tüm bölgelerinde arttığı görülmüştür.
Araştırmada genel görülme oranı yaklaşık %36,7 olarak bulunmuştur. En düşük sıklık Karadeniz Bölgesi’nde, en yüksek sıklık ise Akdeniz Bölgesi’nde saptanmıştır. Ancak bölgeler arasındaki farktan daha dikkat çekici olan bulgu, Türkiye genelinde gözlenen artış eğilimidir.
Bu tablo, burun alerjisi ve çevresel etkiler arasındaki ilişkinin giderek daha önemli hale geldiğini göstermektedir.
Alerjik rinitin artışında tek bir neden yoktur. Günümüzde birçok çevresel ve yaşam tarzına bağlı etkenin birlikte rol oynadığı düşünülmektedir.
Kentleşmenin artmasıyla birlikte insanlar daha fazla kapalı ortamda zaman geçirmeye başlamıştır. Bu durum, ev tozu akarları, küf, iç ortam hava kirliliği ve çeşitli tahriş edici maddelerle temasın artmasına neden olabilir.
Egzoz gazları, sanayi kaynaklı kirleticiler ve hava kalitesindeki bozulma, burun mukozasında hassasiyeti artırabilir. Özellikle büyük şehirlerde yaşayan kişilerde alerjik rinit belirtilerinin daha sık görülmesi bu açıdan dikkat çekicidir.
Daha kapalı yaşam alanları, daha az doğal çevre teması ve değişen çevresel alışkanlıklar bağışıklık sisteminin çalışma biçimini etkileyebilir. Bu durum bazı kişilerde alerjik hastalıklara yatkınlığı artırabilir.
Toz, polen, küf, kimyasal temizlik ürünleri ve sigara dumanı gibi etkenler, hassas bireylerde burun alerjisi yakınmalarını artırabilir.
Eskiden “geçmeyen nezle” ya da “mevsimsel hassasiyet” olarak düşünülen birçok durum, artık daha doğru şekilde tanımlanabilmektedir. Bu da tanı alan hasta sayısının artmasına katkı sağlayabilir.
Hayır. Alerjik rinit çoğu zaman hafife alınsa da, yaşam kalitesini belirgin şekilde etkileyebilen bir sağlık sorunudur.
Özellikle uzun süren ya da sık tekrarlayan durumlarda şu sorunlara yol açabilir:
Bazı hastalarda alerjik rinit, astım ve kronik sinüzit gibi diğer solunum yolu hastalıklarıyla birlikte de görülebilir. Bu nedenle yalnızca “basit bir alerji” olarak değerlendirilmemelidir.
Alerji belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Ancak en sık karşılaşılan bulgular şunlardır:
Bu belirtiler özellikle belirli mevsimlerde artıyorsa ya da yıl boyunca devam ediyorsa, alerjik rinit tedavisi açısından değerlendirme yapılması gerekir.
Her iki durum da mümkündür.
Polen gibi dış ortam alerjenlerine bağlı gelişir. Özellikle ilkbahar ve sonbahar aylarında yakınmalar belirginleşebilir. Bu nedenle halk arasında saman nezlesi adıyla da anılır.
Ev tozu akarları, küf mantarları veya hayvan tüyü gibi sürekli maruz kalınan alerjenlerle ilişkilidir. Bu hastalarda şikâyetler yılın büyük bölümünde devam edebilir.
Evet, bazı hastalarda yol açabilir ya da sinüzit yakınmalarını artırabilir. Burun içi dokulardaki şişlik ve tıkanıklık arttığında sinüslerin havalanması bozulur. Bu durum sinüslerde basınç hissi, doluluk ve enfeksiyona yatkınlık oluşturabilir.
Bu nedenle sürekli burun tıkanıklığı yaşayan hastalarda yalnızca alerji değil, eşlik eden sinüzit tablosu da değerlendirilmelidir.
Her burun tıkanıklığı ya da her akıntı alerji anlamına gelmez. Burun eğriliği, sinüzit, nazal polip, enfeksiyonlar veya farklı burun içi problemler de benzer belirtiler oluşturabilir.
Bu yüzden doğru tanı için şu unsurlar önemlidir:
Doğru tanı konulduğunda, hastaya özel alerjik rinit tedavisi planı oluşturmak çok daha mümkün hale gelir.
Alerjik rinit tedavisi, hastanın şikâyetlerinin şiddetine, tetikleyicilere ve yaşam biçimine göre planlanır. Tedavide temel amaç belirtileri azaltmak ve yaşam kalitesini artırmaktır.
Tedavi yaklaşımında şu başlıklar yer alabilir:
Mümkün olan durumlarda hastayı tetikleyen etkenlerden uzak durmak önemlidir.
Burun spreyleri, antihistaminik tedaviler ve hekim önerisine göre farklı medikal seçenekler kullanılabilir.
Özellikle uzun süren, sık tekrarlayan veya yaşam kalitesini ciddi etkileyen olgularda düzenli KBB kontrolü önem taşır.
Aşağıdaki durumlarda uzman değerlendirmesi geciktirilmemelidir:
Erken tanı ve doğru tedavi planı, yakınmaların kontrol altına alınmasında önemli rol oynar.
Alerjik rinit, günümüzde Türkiye’de giderek daha sık görülen ve yalnızca mevsimsel bir hassasiyet olarak değerlendirilmemesi gereken önemli bir sağlık sorunudur. Şehir yaşamı, hava kirliliği, çevresel faktörler ve modern yaşam koşulları bu artışta etkili olabilir.
Burun tıkanıklığı, hapşırık, burun akıntısı ve göz sulanması gibi belirtiler yaşıyorsanız, doğru tanı ile size uygun alerjik rinit tedavisi planlanabilir. Özellikle uzun süren ya da sık tekrarlayan yakınmalarda kulak burun boğaz değerlendirmesi büyük önem taşır.
Her ikisi de mümkündür. Polen alerjileri genellikle mevsimsel seyrederken, ev tozu akarı gibi etkenlerde belirtiler yıl boyunca devam edebilir.
Burun içi şişlik ve tıkanıklık arttığında sinüslerin havalanması bozulabilir. Bu durum bazı hastalarda sinüzit şikâyetlerini tetikleyebilir.
Tamamen ortadan kaldırmak her zaman mümkün olmayabilir; ancak doğru tanı ve uygun tedavi ile belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir.
Saman nezlesi, özellikle mevsimsel alerjik rinit için halk arasında kullanılan yaygın bir ifadedir.
Hayır. Burun eğriliği, sinüzit, enfeksiyon veya nazal polip gibi farklı nedenler de benzer yakınmalara yol açabilir.
